DHDI Corporation

Kinh tế thế giới đang phục hồi nhanh hơn dự đoán. Nền kinh tế lớn nhất thế giới đón nhận những tin tốt từ thị trường việc làm và bán lẻ. Mặc dù, Trung Quốc đã có những động thái khá tích cực điều chỉnh đồng NDT nhưng Mỹ vẫn xem Bắc Kinh mới chỉ có những bước tiến nhỏ… nhưng chưa đủ. Trước đó, Trung Quốc đã từng vạch ra một kế hoạch dài hơn, nhằm thay thế đồng USD bằng một đồng tiền siêu chủ quyền tương tự như quyền rút vốn đăc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Liệu đồng NDT sẽ là “chân vạc” thứ ba với đồng USD và đồng euro?

Những dự báo lạc quan

            Theo hãng tin AP, IMF đã nâng mức dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2010 lên 4,6%, từ mức 4,1% đưa ra hồi tháng 4. Đồng thời, cơ quan này cũng tăng dự báo tăng trưởng của hai nền kinh tế Mỹ và Trung Quốc. Theo đó, tăng trưởng kinh tế Mỹ năm nay sẽ ở mức 3,3%, thay vì 2,7% như lần dự báo trước. Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 10,5%, cao hơn mức 10% đưa ra trước đây.  IMF dự báo, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, Nhật Bản sẽ đạt mức tăng trưởng 2,4% trong năm nay (mức trước là 1,9%), Ấn Độ từ 8,8% lên 9,4%. Triển vọng của Đức và các nước châu Âu khác sử dụng đồng Euro, không đổi, ở mức 1%. 

           Tại Mỹ, theo báo cáo mới của Bộ Lao động nước này, số lượng đơn xin trợ cấp thất nghiệp lần đầu giảm mạnh 21.000 xuống còn 454.000 đơn trong tuần kết thúc vào ngày 3/7, từ mức 475.000 trong tuần trước đó. Đây được xem là một dấu hiệu tốt của thị trường việc làm tại nền kinh tế lớn nhất thế giới. Doanh số bán lẻ Mỹ tăng hơn 3% trong tháng 6 vừa rồi, khiến nhiều người hy vọng vào sức mua tiêu dùng phục hồi trở lại. Tuy nhiên nhiều chuyên gia cho rằng đà tăng này chẳng qua do các đợt khuyến mãi giảm giá rầm rộ thời gian qua. Do đó, doanh số bán lẻ tháng 7 có thể đi xuống.

 Đồng NDT sẽ là “chân vạc” thứ ba với đồng USD và đồng euro?

Với việc thả nổi đồng NDT trong thời gian khá dài của Trung Quốc, nhiều phân tích cho rằng đây là một trong những chiến lược dài hơi của Bắc Kinh trong việc nâng vai trò của đồng NDT thành một “cực” trong tam giác tiền tệ là USD-euro-NDT.

Chuyên san chính trị nhật báo Repubblica số ra mới đây có bài bình luận của tác giả Giorgio Arfaras về việc Trung Quốc thả nổi đồng NDT, nội dung chính như sau: Vai trò của Trung Quốc  trong nền  kinh tế thế giới đã khác trước nên việc nước này buộc phải áp dụng chính sách để đồng NDT linh hoạt hơn dọn đường cho việc định giá lại đồng NDT có thể có những tác động lớn đến doanh nghiệp sản xuất châu Âu và Mỹ. Trong ngắn hạn, điều này có thể kích thích xuất khẩu của châu Âu, Mỹ, giảm xuất khẩu của Trung Quốc nhưng về dài hạn không hẳn là như vậy.

Việc đánh giá lại đồng NDT không giải quyết được cốt lõi của vấn đề về lợi thế của Trung Quốc trong chi phí sản xuất, hay làm suy yếu các khoản nợ công của Mỹ. Quyết định của Trung Quốc một mặt có thể coi là sự nhượng bộ của Bắc Kinh trước các đòi hỏi của Mỹ và Châu Âu nhưng mặt khác nó cũng là một sự tính toán có tính chiến lược của Trung Quốc trên con đường đưa đồng NDT trở thành một trong những đồng tiền lớn của thế giới.

Trước mắt, Trung Quốc sẽ ép một số nước nhỏ dùng đồng NDT trong buôn bán  với Bắc Kinh. Ngoài ra, một số nước không hữu hảo với Mỹ cũng có nhu cầu tự nhiên trong việc sử dụng đồng NDT trong dự trữ và thanh toán với Trung Quốc. Dần dần đồng NDT sẽ trở thành một “cực” trong tam giác tiền tệ là USD-euro-NDT trong tương lai.

Không loại trừ việc Trung Quốc đang thực hiện những bước đầu tiên để đưa NDT thành một trong số những đồng tiền dự trữ của thế giới. Tháng 3/2009, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Trung Quốc Chu Tiểu Xuyên đã vạch ra một kế hoạch dài hơn, nhằm thay thế đồng USD bằng một đồng tiền siêu chủ quyền tương tự như quyền rút vốn đăc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Trung Quốc ra dấu cho thấy, họ muốn Nhân dân tệ là một phần của đồng tiền siêu chủ quyền này. Hiện SDR của IMF bao gồm các đồng tiền USD, Euro, Yen Nhật và Bảng Anh. (Số liệu trong “Cấu trúc tiền tệ dự trữ” của IMF đưa ra cho thấy, tổng số dự trữ ngoại tệ toàn cầu trong quý I/2010 đạt tới 8295 tỷ USD, cao hơn con số 8165 tỷ USD dai khi điều chỉnh qua quý IV/2009. Trong đó, tỷ lệ USD chiếm trong kho dự trữ ngoại tệ toàn cầu của quý I/2010 giảm từ 62,2% đã điều chỉnh của quý trước xuống còn 61,5%, mức thấp nhất trong vòng 10 năm qua).

Cựu quan chức Tài chính cấp cao Đặc khu hành chính Hồng Công, Joseph Yam nhận định, một hệ thống tài chính quốc tế lành mạnh và ổn định hơn cần có sự hiện diện của trục tiền tệ thứ ba, bởi lẽ thực tế đã cho thấy đồng USD và euro chưa thực sự “đủ lực” trong việc duy trì lòng tin của thị trường trong dài hạn.

Xung quanh câu chuyện định giá đồng NDT, xuất hiện ý kiến cho rằng: Tỷ giá đồng nhân dân tệ không đóng vai trò chủ chốt trong việc cân bằng lại thương mại hay tăng trưởng kinh tế thế giới. Ông Sun Zhenyu, đại diện của Trung Quốc tại Tổ chức thương mại thế giới (WTO), cho rằng khả năng kích cầu của chính phủ Trung Quốc, chứ không phải tỷ giá đồng nhân dân tệ, đóng vai trò then chốt trong việc cân bằng tăng trưởng kinh tế Trung Quốc. Ông nói: “Tỷ giá đồng nhân dân tệ không đóng vai trò chủ chốt trong việc cân bằng lại thương mại hay tăng trưởng kinh tế thế giới. Vấn đề nằm ở tiêu dùng tại Trung Quốc, liệu người Trung Quốc đã tiêu dùng và người Mỹ đã tiết kiệm đủ.”

Kinh tế Trung Quốc hiện đang tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Chính phủ Trung Quốc tạo sức ép buộc các công ty cải thiện sức cạnh tranh và khuyến khích tiêu dùng nội địa để giảm phụ thuộc vào xuất khẩu và đầu tư. Dù chi tiêu trong lĩnh vực bán lẻ tăng, hàng chục triệu người lao động Trung Quốc vẫn phục thuộc vào các ngành xuất khẩu như dệt may, hàng điện tử và máy móc.

Chế độ neo tỷ giá đồng nhân dân tệ chấm dứt vào ngày 19/06/2010 khi Trung Quốc tuyên bố sẽ chấp thuận linh hoạt tỷ giá đồng nhân dân tệ để ngăn lạm phát và cân bằng kinh tế. Chế độ neo tỷ giá đồng NDT ở mức 6,83 NDT đã giúp tăng tính cạnh tranh của hàng xuất khẩu Trung Quốc.

Phía Mỹ vẫn kết luận Nhân dân tệ bị định giá thấp. Chính quyền Mỹ cuối cùng đã không gọi Trung Quốc là nước thao túng NDT nhằm giành được lợi ích thương mại bất bình đẳng, theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính Mỹ vừa gửi lên Quốc hội hôm 8/7.  Tuy nhiên, theo hãng tin AP, báo cáo về tình hình tiền tệ quốc tế này vẫn kết luận rằng, đồng Nhân dân tệ đã được định giá thấp hơn so với USD.          

Bản báo cáo lưu ý rằng, hôm 19/6, Trung Quốc đã tuyên bố linh hoạt hơn hệ thống tiền tệ của nước này. Đồng Nhân dân tệ đã tăng 0,8% so với USD, kể từ sau tuyên bố trên của Bắc Kinh.  Bộ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Timothy Geithner cho biết, Mỹ sẽ tiếp tục thao dõi sát sao diễn biến của đồng tiền này trong những tháng tới và lập báo cáo 6 tháng/lần về đồng Nhân dân tệ.

Một số tuyên bố mới đây của Trung Quốc có ảnh hưởng nhất định đến biến động trên thị trường tài chính. Chẳng hạn, việc Bắc Kinh tuyên bố sẽ không có chuyện họ bán tháo lượng trái phiếu chính phủ Mỹ khổng lồ trong dự trữ ngoại hối, hay tăng mua vàng để nắm giữ. Tuy nhiên, cơ quan chức năng của Trung Quốc cũng kêu gọi Washington có trách nhiệm hơn trong việc bảo vệ giá trị của đồng USD. Hãng tin Reuters cho biết, Cơ quan Quản lý ngoại hối Nhà nước Trung Quốc (SAFE), ngày 7/7, đã có những tuyên bố nhằm trấn an những lo ngại của thị trường thế giới về khả năng nước này có thể giảm mạnh lượng trái phiếu kho bạc Mỹ đang nắm giữ. Nếu Trung Quốc làm vậy, tác động tiêu cực đối với tỷ giá đồng USD sẽ là rất lớn.

Trong khi đó, Vụ Quản lý Ngoại hối Trung Quốc (SAFE) khẳng định vàng sẽ không phải là công cụ đầu tư chủ chốt của kho dự trữ ngoại tệ của nước này bởi nó mang lại lợi nhuận không nhiều trong 30 năm qua. Khẳng định trên được đưa ra sau khi SAFE nói rằng kho dự trữ ngoại tệ khổng lồ của Trung Quốc sẽ tiếp tục mang lại lợi nhuận đáng kể và cam kết mở rộng đầu tư, trong đó có cả đồng tiền của các nền kinh tế đang nổi. Những lý do khác hạn chế đầu tư vào vàng còn là chi phí tích trữ cao và có sự biến động mạnh về giá cả trên thị trường quốc tế. Ngoài ra, sản lượng vàng toàn cầu hàng năm chỉ vào khoảng 2.400 tấn khiến nguồn cung vàng hạn chế.

Nước này cũng tăng cường đầu tư vào trái phiếu Chính phủ của Nhật Bản. Theo Bộ Tài chính Trung Quốc, đầu tư của nước này vào trái phiếu Chính phủ của Nhật Bản (JGB) trong 4 tháng đầu năm nay ở mức 541 tỷ yên (6,22 tỷ USD), tăng hơn gấp đôi so với kỷ lục 253,8 tỷ yên của cả năm 2005.

Đặc biệt, đợt IPO của Ngân hàng Nông nghiệp Trung Quốc hôm 6/7 đã mang về khoảng 19 đến 22 tỷ USD. Hiện vẫn chưa rõ đây có phải là kỳ IPO lớn nhất thế giới từ trước đến nay hay không vì trước đó, Ngân hàng Công nghiệp và Thương mại Trung Quốc (ICBC) đã thu về 21,9 tỷ USD. Ban đầu, AgBank đặt mục tiêu 30 tỷ USD.

 Châu Âu đẩy mạnh cắt giảm thâm hụt ngân sách và tiến hành thanh tra 91 ngân hàng

Chính phủ Anh đã yêu cầu nhiều bộ lên kế hoạch cắt giảm chi tiêu lên đến 40%, cao hơn cả kế hoạch khẩn cấp đã đề ra trước đó. Tại Tây Ban Nha, các nghiệp đoàn công nhân lĩnh vực công tại đây cho biết họ đang dự định tổ chức thêm nhiều cuộc đình công để phản đối chính sách cắt giảm chi tiêu 5% của chính phủ.

Các nước Bồ Đào Nha, Hy Lạp và Ý cho biết họ cũng sẽ sớm công bố thêm các chương trình cắt giảm chi tiêu mới. Ngay cả Đức-nền kinh tế hùng mạnh nhất EU cũng vừa tuyên bố sẽ cắt giảm chi tiêu ngân sách 80 tỷ EUR trong vòng 4 năm tới.

Hy Lạp- “cái rốn” của khủng hoảng nợ tại châu Âu cũng phát đi tín hiệu thâm hụt ngân sách Hy Lạp giảm 42% trong nửa đầu năm 2010. Hy Lạp đang thực hiện tốt mục tiêu giảm thâm hụt ngân sách do IMF và EU đưa ra khi dành cho Hy Lạp gói giải cứu trị giá 110 tỷ euro. Mức thâm hụt ngân sách 6 tháng đầu năm ở mức 4,9% GDP, trong giới hạn 5,8% của Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF). Chính phủ Hy Lạp cam kết giảm thâm hụt ngân sách năm 2010 xuống 8,1% từ mức 13,6% GDP vào năm 2009.

Theo bộ phận phân tích thông tin kinh tế (EIU) thuộc tạp chí Nhà kinh tế của Anh, mặc dù kinh tế thế giới đang phục hồi, nhưng tình trạng thất nghiệp cao sẽ còn kéo dài trên phạm vi toàn cầu do chính sách “thắt lưng buộc bụng” của chính phủ các nước.

Các nhà điều tiết ngành ngân hàng châu Âu đang tiến hành đợt thanh tra đối với 91 ngân hàng chiếm tương đương 61% ngành ngân hàng châu lục để tìm hiểu liệu nhóm ngân hàng này có thể “chống đỡ” nếu kinh tế tiếp tục đi xuống và giá trái phiếu chính phủ giảm.  Kết quả sẽ được công bố vào cuối tháng 7/2010.

Một số nước đang rút dần gói kích thích và điều chỉnh tăng lãi suất cơ bản

Lần đầu tiên kể từ khủng hoảng tài chính, Ngân hàng trung ương Hàn Quốc (BOK) đã nâng lãi suất lên 2,25%. Động thái này của Hàn Quốc khiến giới phân tích hết sức ngạc nhiên bởi đa số các nhà phân tích này đều dự đoán nước này sẽ tăng lãi suất vào tháng 8 hay tháng 9. Như vậy, lại có thêm một nước châu Á rút dần gói kích thích khi châu Á đang dẫn đầu thế giới về tăng trưởng kinh tế.

Trong thông cáo ra ngày hôm nay, BOK đã thông báo nâng lãi suất từ mức thấp kỷ lục 2% lên mức 2,25%. Nguyên nhân mà BOK đưa ra là lạm phát nhiều khả năng leo thang trong lúc nền kinh tế đang nỗ lực đạt được tốc độ tăng trưởng bền vững.

Trước Hàn Quốc, đã có Ấn Độ, Malaysia và Đài Loan cũng thông báo nâng lãi suất trong những tuần gần đây với lý do tăng trưởng kinh tế của châu Á sẽ được giữ vững ngay khi châu Âu vẫn đang trong cuộc khủng hoảng nợ.

Tuy nhiên, BOK không tiết lộ bất kỳ chi tiết cụ thể nào về các động thái chính sách trong tương lai. Nhưng theo dự đoán của giới phân tích, BOK sẽ dần thắt chặt chính sách trong các tháng tới.

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) tuyên bố vẫn giữ nguyên lãi suất cơ bản ở mức 1% trong ngày thứ 5. Trong bài phát biểu hôm qua, Chủ tịch ECB tiếp tục bày tỏ lo ngại về sức khỏe của các ngân hàng trong khu vực. Mặc dù vậy, ông cũng nhấn mạnh là nhiều chuyên gia phân tích đã bi quan quá mức cần thiết về triển vọng phục hồi của khu vực.

Tại Thái Lan, Ngân hàng Trung ương cũng cho biết chính sách lãi suất sẽ được bình ổn. Trong năm 2010, Ngân hàng Trung ương Thái Lan đã không vội nâng lãi suất cơ bản như Ngân hàng Trung ương Đài Loan, Malaysia, Ấn Độ và Úc. Lãi suất cơ bản đồng bath Thái vẫn được duy trì ở mức 1,25% bởi những lo lắng liên quan đến bất ổn chính trị và khủng hoảng nợ công tại châu Âu. Những tuyên bố ông Bandid đưa ra cho thấy Thái Lan đã sẵn sàng cho việc nâng lãi suất cơ bản lần đầu tiên từ tháng 8/2008.

Theo NHNN Việt Nam.